Maruz Bırakma Tepki Önleme Terapisi (ERP)
Obsesif Kompulsif Bozukluğun
Altın Standart Tedavisi
Maruz Bırakma Tepki Önleme Terapisi (ERP)
Bilimsel araştırmalar, ERP(Exposure and Response Prevention) – Maruz Bırakma ve Tepki Önleme terapisinin, Obsesif kompulsif bozukluk tedavisindeki altın standart müdahale olduğunu göstermektedir. Bu terapi, kişinin zihinsel özgürlüğünü yeniden kazanmasına ve takıntılarla savaşmadan, onlarla birlikte yaşayabilmesine olanak tanır. ERP, iki temel süreci içerir:
1- Maruz Bırakma (Exposure): Kişinin kaygı yaratan durumlara, düşüncelere veya imgelerine bilinçli ve kontrollü şekilde yaklaşmasıdır.Amaç, korkulan senaryoyu “çürütmek” değil; beynin tehdit sinyalini yeniden öğrenmesine fırsat vermektir. Örneğin, “ellerim mikrop kapacak” obsesyonu olan biri terapi sürecinde bilinçli olarak ellerini “kirletir” ve normalde yaptığı yoğun yıkama davranışını erteler.
2- Tepki Önleme (Response Prevention): Maruz bırakma sırasında genellikle yapılan kompulsiyonların bilinçli olarak yapılmamasıdır. Böylece beyin, “kompulsiyon yapmazsam kötü bir şey olacak” inancını zamanla kaybeder. Bu süreç, kaygının kendiliğinden azaldığını görmeyi sağlar (alışma / habituation süreci).
ERP Sürecinde Neler Olur?
Terapist ve danışan birlikte kaygı hiyerarşisi hazırlar: En hafif kaygıdan en zor olana doğru adımlar belirlenir. Seanslarda veya ev ödevleriyle maruz bırakmalar yapılır; kişi bilinçli şekilde kompulsiyonları yapmamayı deneyimler. Başlangıçta kaygı artabilir, ancak zamanla beyin bu duruma alışır ve “tehlike yok” mesajını öğrenir. Süreç boyunca farkındalık egzersizleri ve bilişsel ayrışma teknikleri kullanılarak düşüncelerle daha sağlıklı bir ilişki kurulur.
ERP, OKB için ilk basamak tedavi olarak önerilen kanıta dayalı bir yöntemdir. Terapide güvenli ve kontrollü bir şekilde uygulanır; kişi asla hazırlıksız şekilde en zor korkusuyla yüzleştirilmez. Bir psikiyatrist eşliğinde ilaç tedavisi ile birlikte uygulandığında etkisi daha da artabilir.
ERP, OKB’nin yarattığı görünmez zincirleri kırmayı ve hayatınızı kaygının kontrolünden çıkarıp değerleriniz doğrultusunda yönlendirmeyi mümkün kılar.